محمد حسن خان اعتماد السلطنه
594
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
صاحب ترجمه در 1266 به حكومت اورميه كه در آنجا سابقهء كار داشت منصوب شد . در 1267 حاكم مازندران گرديد و تا سال 1271 كه سال فوت اوست در آن مقام بود . شعاع الدوله ، لطف الله ميرزا ( ص 56 - ص 32 چاپ اول ) پسر بيست و سيم عباس ميرزاى نايب السلطنه و نوهء دخترى عليقلى خان عم فتحعلى شاه بود . در 1272 حاكم مازندران شد . در 1287 كه حاكم سبزوار بود به لقب شعاع - الدوله ملقب گرديد . ( منتظم ناصرى ، ج 3 ص 316 ) در 1290 چند گاهى حاكم همدان شد ( منتظم ناصرى ، ج 3 ص 332 ) و بعد به حكومت اردبيل رفت . چون فتحعلى خان صاحب ديوان پيشكار وليعهد قرار شد با او به طهران مسافرت كند شعاع الدوله را به تبريز خواست و ادارهء آن شهر را به عهدهء او گذاشت و او را نايب الحكومت قرار داد . ( تاريخ تبريز ، ص 222 ) در 1296 براى بار دوم حاكم تبريز شد و در 1297 نيز اين سمت را داشت . در 1299 درگذشت و ظاهرا ميانهء او و نادر ميرزا مؤلف تاريخ تبريز خوب نبوده است ، چه او از لطف الله ميرزا به خوبى نام نمىبرد . حاجى ميرزا يحيى نورى سرتيپ ( ص 56 - ص 33 چاپ اول ) از خانوادهء خواجه نورى و از معاريف نور و در آغاز نايب الحكومه نور و كجور بود . سپس در حكومت اعتضاد الدوله شير خان ، شوهر عزت الدوله خواهر ناصر الدين شاه ، نايب الحكومهء مازندران شد و پس از مرگ او در 1285 هم در اين سمت باقى ماند . در 1290 به دست يكى از نوكرهايش كشته شد . وى شخص متمولى بود و قسمت مهمى از املاكش را در زمان حيات وقف كرد . نور الدهر ميرزا ( ص 56 - ص 33 چاپ اول ) پسر دوازدهم محمد قلى ميرزاى ملك آراء پسر سيم فتحعلى شاه قاجار . ابتدا مدت سيزده سال نايب ناظر دستگاه خوانسالارى شاه بود .